۳ عامل مهم در نورسنجی



نورسنجی دقیقاً چیست؟ شاید این سؤال خیلی از افراد باشد که در حال آموزش فیلمسازی هستند. نورسنجی یعنی اندازه‌گیری مقدار نوری که به داخل دوربین وارد می‌شود برای ثبت صحیح یک عکس یا ضبط قطعه‌ای از یک فیلم. بگذارید از دیدگاه آموزش فیلمسازی به زبان ساده‌ بگوییم که نورسنجی یعنی تعیین کنیم برای چیزی که می‌خواهیم ضبط کنیم چقدر نور می‌خواهیم و چطور آن مقدار نور را به داخل دوربین هدایت کنیم؟   ۳ عامل حیاتی در نور سنجی عبارت‌اند از: اندازه‌ی دریچه دیافراگم، سرعت شاتر و میزان حساسیت سنسور یا فیلم که به این ۳ عامل مثلث نورسنجی هم گفته می‌شود؛ اما این‌ها دقیقاً چه چیزی هستند و چطور بر نورسنجی تأثیر می‌گذارند؟    

۱- اندازه دریچه دیافراگم

دیافراگم شبیه قیفی است که ما از طریق آن، مقدار نوری را که می‌خواهیم به دوربین وارد کنیم اندازه می‌گیریم. دقت کنید که مقدار نور را با دیافراگم اندازه می‌گیریم، یعنی با دیافراگم تصمیم می‌گیریم چقدر نور وارد دوربین شود. پس شما با دیافراگم اندازه می‌گیرید که نور زیادی باید وارد دوربین شود یا به نور کمی نیاز دارید. زمانی که نور زیادی می‌خواهیم، دریچه‌ی دیافراگم را گشادتر می‌کنیم یعنی قیف گشادتری می‌خواهیم که با آن مقدار نور بیشتری را وارد دوربین کنیم و وقتی نور کمتری می‌خواهیم دریچه‌ی دیافراگم را تنگ‌تر می‌کنیم یعنی قیف تنگ‌تری را استفاده می‌کنیم. حالا به نظر شما در نور کمتر، دریچه باید گشاد باشد یا تنگ؟ خُب واضح است که وقتی نور کمتر است دریچه‌ی دیافراگم نیاز به گشادی بیشتری دارد و وقتی نور بیشتر است دیافراگم می‌تواند تنگ‌تر باشد.   با این اوصاف به نظرتان دیافراگم شبیه مردمک چشم نیست؟ تا حالا دقت کرده‌اید وقتی از محیط روشنی وارد محیط تاریکی می‌شویم تا مدتی چشم ما جایی را نمی‌بیند ولی بعد از مدتی به نور کم عادت می‌کند و می‌توانیم همه‌چیز را ببینیم؟ این عادت کردن همان تنظیم دیافراگم توسط چشم ما است، یعنی تا زمانی که در محیط روشن بودیم، چون نور زیاد بود دریچه‌ی دیافراگم یا مردمک چشممان تنگ‌تر بود، یعنی نیازی به قیف گشاد نداشتیم، چون مقدار نور آن‌قدر زیاد بود که از دریچه‌ی تنگ هم به‌راحتی عبور می‌کرد و می‌توانستیم به‌راحتی ببینیم، ولی وقتی وارد محیط تاریک‌تری شدیم چون مقدار نور به‌شدت کمتر است باید دریچه‌ی دیافراگم یا مردمکمان را تا حد ممکن بازکنیم تا همان نور کم را بتوانیم جذب کنیم و کمی اطرافمان را ببینیم!   دیافراگم با حرف f (اصطلاحاً اِف استاپ) نشان داده می‌شود که هر چه عدد دیافراگم کوچک‌تر باشد، دریچه دیافراگم گشادتر است و هرچه عدد دیافراگم بزرگ‌تر باشد، دریچه دیافراگم تنگ‌تر است.    

  چگونه در 3 گام بهترین اندازه دیافراگم را انتخاب کنیم؟!

۲- سرعت شاتر

شاتر قطعه‌ای در دوربین است که نمی‌گذارد نور به فیلم یا سنسور برسد، مگر درزمانی که به آن دستور دهیم که لحظه‌ای از مقابل فیلم کنار برود و دوباره سرجایش برگردد؛ یعنی شاتر مثل دیواری مقابل نور می‌ایستد و نمی‌گذارد نور خودبه‌خود به فیلم برسد، چون اگر این اتفاق بیفتد فیلم سیاه شده و در اصطلاح می‌سوزد. در عکاسی و فیلم‌برداری هم این‌طور است که ما در لحظاتی به شاتر دستور می‌دهیم که از جلوی فیلم کنار برود تا چیزی که می‌خواهیم خیلی سریع ضبط کنیم و دوباره شاتر سرجایش برگردد. همان‌طور که از این توضیح می‌فهمیم شاتر شبیه پرده‌ای است که مقابل پنجره (لنز) را می‌گیرد و در لحظاتی که ما می‌خواهیم نور به داخل بتابد آن پرده کنار می‌رود. به زبان ساده‌تر شاتر تعیین می‌کند به چه مدتی نور به داخل دوربین بتابد. مقدار سرعتی که در طی آن شاتر باز و بسته می‌شود را سرعت شاتر می‌گوییم که اغلب این سرعت خیلی کمتر از یک ثانیه است. بر طبق تعریف بالا، اگر دیافراگم شبیه مردمک باشد، پس شاتر شبیه پلک چشم است!   ما در لحظاتی که پلکمان را می‌بندیم جایی را نمی‌بینیم ولی زمانی که پلکمان را باز می‌کنیم همه‌جا را می‌بینیم. پس ما مقدار نوری را که می‌خواهیم از طریق دیافراگم (مردمک) به داخل دوربین هدایت می‌کنیم و به مدت‌زمانی که به شاتر (پلک) دستور می‌دهیم بازبماند، آن نور را دریافت می‌کنیم. پس هر چه سرعت شاتر کمتر باشد (آرام‌تر باز و بسته شود) نور بیشتری وارد می‌شود و هر چه سرعت شاتر بیشتر باشد (سریع‌تر باز و بسته شود) نور کمتری وارد می‌شود. در ضمن سرعت شاتر با حرف s نشان داده می‌شود.    

۳- حساسیت (ISO)

حساسیت یا ایزو یا آ.اس.آ یعنی سطح فیلم و یا سنسور ما چقدر به نور حساس است. حساسیت می‌گوید که سطح این فیلم یا سنسور با چه مقدار نوری تأثیر می‌پذیرد که هر چه حساس‌تر باشد نور راحت‌تر روی آن تأثیر می‌گذارد. فرض کنید ما یک‌ قلم فلزی داریم و می‌خواهیم روی دو سطح کنده‌کاری کنیم که یکی از آن‌ها گچی و دیگری سنگی است. به نظر شما کدام‌یک از این دو سطح راحت‌تر کنده می‌شوند؟ حتماً شما هم می‌گویید که سطح گچی، چون نرم‌تر و حساس‌تر است، سریع‌تر کنده می‌شود. پس هر چه حساسیت به نور بالاتر باشد، سطح فیلم و سنسور راحت‌تر تأثیر می‌پذیرد. حساسیت با اعدادی محاسبه می‌شود که عموماً در همه‌ی دوربین‌ها از ۱۰۰ شروع می‌شود. عدد کمتر به معنی حساسیت کمتر است و عدد بزرگ‌تر به معنی حساسیت بیشتر؛ یعنی زمانی عدد کمتر است برای عکاسی نیاز به نور بیشتری داریم و زمانی که عدد بیشتر است به نور کمتری نیاز داریم. این را باید در نظر داشت که هر چه حساسیت بیشتر باشد نور سریع‌تر تأثیر می‌گذارد ولی در عوض کیفیت تصویر ما افت می‌کند.   برطبق مِتُد ما برای آموزش فیلمسازی به زبان ساده به‌صورت خلاصه می‌گوییم: دیافراگم: عدد کمتر دیافراگم گشادتر | عدد بیشتر دیافراگم تنگ‌تر سرعت شاتر: عدد کمتر سریع‌تر | عدد بیشتر کندتر حساسیت: عدد کمتر، حساسیت کمتر و تصویر باکیفیت‌تر | عدد بیشتر، حساسیت بیشتر و تصویر کم کیفیت‌تر

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *